zamanlar 1.sanayide Yalova lokantası vardı. Hala var ama o güzelim yemekler yok. Denizli de öğle yemekleri orada yenirdi.Kuzu kapaması, Rostosu, Tandırlı pilavı,Rulo köftesi, her yemeği ve salatası bir başka güzeldi.....
Bir zamanlar Çınarda sevimli kardeşler lokantası vardı. Hala var ama o güzelim yemekler yok. Tereyağlı döner, Rostosu, izmir köftesi, her yemeği ve salatası bir başka güzeldi. Hele Pazar günleri herkes döner kuyruğuna girerdi
Sıvama
Koyun etinin pirzolalık kısımları yağlarından ayırılır. Tencerenin altına yağlar döşenir. Bunun üstüne etlet döşenir. Üstüne sadece toz karabiber ekilir. Tencere kapatılır. Hamur ile sıvanarak hava ile teması kesilir. İlk gün iki saat kısık ateşte pişirilir. Sonra en az dört gün birer saat daha pişirilir. Daha sonrasını anlatmaya gerek yok. Kemikleri bile yersiniz.
Gamrık
Koyun veya oğlak etinin pirzolalık kısmı bütün olarak alınır. Eti ile kemiğinin arası bıçakla yarılır. Islatılmış pirinç kara biber ve tuz ile karıştırılır. Bu karışım etin içine doldurulur. Ve ip ile dikilir. Tencereye yeterince su katılır. Yaklaşık bir saat pişirilir. Daha sonra sudan alınan et kızgın fırında yarım saat kızartılır. Etin yağı az ise fırına konulmadan tereyağı sürülür. Nar gibi kızarmış gamrık kayık tabakta servis edilir.
Kapama
1 kg. Kuşbaşı koyun eti, 100 gr. arpacık soğanı, veya 15 kadar küçük boy soğan ,
5 küçük domates, 3 orta boy yeşil biber, 4 küçük patates yarım tatlı kaşığı tuz ve yarım çay kaşığı karabiber ile karıştırılır. Bakır tasın içine yerleştirilir. En üstüne asma dalı konur. Tasın üzerine büyük bakır Süt diğanı kapatılır. Süt diğanı ters çevrilerek düz hale gelir.(Dökülmeden tencereye konmuş olur.). Tencerenin üstüne ağırlık yapacak taş konur. Sonra 8 sıcak su bardağı su katılır. Ve kısık ateşte (tercih odun ateşi) 2 saat pişirilir. Bu süre sonunda ıslatılmış bir bardak pirinç tasın çevresine yayılır.
Bir kaşık salça sulandırılarak, pirincin üstü bir parmak su olacak şekilde sıcak su ilave edilir. (bir su bardağı kadar) . Hafif ateşte pirinç suyunu çekinceye kadar beklenir.
(suyunu çekmek üzere iken bir sunam ekmek bandırıp yemek adettir. )Tadı tuzu da bakılmış olur.)
Pirincin suyu çekince tas kebabı hazırdır. Aynı yerde pilav da pişmiş oldu. Kapattığımız tas alınır. Bir şey demeye gerek yok yanında koyun yoğurdu iyi gider..
Not: pirinç konulmadan önce ateş azalırsa suyu içine çeker. Ateş artırılırsa suyu tekrar bırakır. Eğer su kalmamışsa sıcak su ilave edilir.
Daha sonra irmik helva yemeyi unutmayın
Denizli El Sanatları Kültürü« Geri
DOKUMACILIK
Denizli'de dokumacılığın kökeni, Antik dönemlere dayanır. Bu temel uğraş, Çürüksu ve Büyük Menderes vadilerinin, Türkler tarafından iskan edilmesinden sonra da gelişerek devam etmiştir. Dokumacılığı, genellikle kadınlar yapmaktaydı. Çürüksu ovasında yetiştirilen kaliteli pamuklar, iplik haline getirilir; ceviz yaprağı, soğan kabuğu, palamut, sumak, mazı, birçok ot ve köklerden elde edilen boyalarla renklendirilmekte, yörede beslenen uzun ve ince tüylü bir koyun cinsinden elde edilen yünlerden de zarif yünlü kumaşlar dokunurdu. Her iki türdeki iplik elyafının iyi nitelikli oluşu ve kuvvetlice eğrilmesi, kumaşın kaliteli ve uzun süre dayanmasını sağlıyordu.
Bu kumaşlar yapıldıkları kentin adı ile anılır, yurtiçi ve yurtdışı pazarlara da ihraç edilirdi. İbni Batuta'ya göre burada eşi benzeri olmayan altın işlemeli pamuklu elbiseler dokunurdu. Osman Gazi'nin kişisel eşyaları arasından, Denizli tülbentleri, saray kadınları için iç çamaşırlık ince beyaz bezler, bayraklık kırmızı
Denizli Yöresinin Yemek Kültürü« Geri
Denizli'de geleneksel yemek türleri ve beslenme alışkanlıkları sürmektedir. Kedi börülcesi çorbası,Mercimek çorbası,Domates çorbası, kuru börülce çorbası, Tarhana çorbası, ovmaç çorbası gibi yöreye özgü çorba türleridir. Et yemeklerinin başlıcaları tas kapaması, kumbar dolması, sirkeli et, nohutlu et, Tandır,kol dolması, ciğer sarma, saçta işkembedir.
Denizli mutfağının temelini sebzeli yemekler oluşturur.Özellikle patlıcan yemek çeşitleri çoktur. Kuru patlıcan dolması, patlıcan gözlemesi gibi vb. Taratorlu börülce salatası, ebe gümeci salatası, filiz salatası Yöreye özgün salata türleridir.
Börek ve tatlı türlerinde Ege Bölgesi özellikleri görülür. Yufka, şipit, bazdırma evlerde yapılan ekmekledir. Yöredeki beslenme alışkanlıklarından biri de yatmadan önce yenen ?yat geber ekmeği?dir. Kışın darı, kavurga, ceviz, kestane; yazın türlü meyveler, salatalık, kavun, karpuz yenir.
MAHALLİ YEMEK TARİFLERİ ve ÖZELLİKLERİ
Bölgemiz itibariyle tanınan fakat yerleşim mahalleri itibariyle değişiklikler gösteren mahalli yemeklerimizden bazılarının özellikleri aşağıya çıkarılmıştır.
-Çaput Aşı :
Denizli Folklör Kültürü« Geri
Denizli Halk Müzigi ve Geleneksel Oyunlar'inda, yöre konumunun komsu illerin müzik ve oyunlarının izleri görülmektedir. Bir yandan Aydın ve Muğla'nın asır zeybek havalarının etkisinde kalmış, diğer yandan Teke yöresinin canlı, devinimli oyun ve müziğinden etkilenmistir.
HALK MÜZİĞİ:
Kerem çeşitlemeleri, garipler, misket ezgileri Denizli yöresinin özgün müzik yapısını oluşturur. Yörenin ritmik özelliği, dokuz zamanlı oluşudur. Denizli yöresinde bağlama düzeninde saz çalmak yaygındır. Tezeneli sazlardan bağlama ailesi (divan, bağlama, tambur, cura) yörede çok kullanılır. Yaylı sazlardan, çeşitli boylarda kabak kemaneler vardır. Üflemeli sazlardan zurna, sipsi, dilli düdükler kemikten yapılmış dilsiz kavallar bölgede yaygın olanlardır. Zil, leğen, kaşık, tef, davul Denizli yöresinin vurmalı sazlarıdır.
GELENEKSEL HALK OYUNLARI:
Denizli'de zeybek oyunları ve türleri yaygındır. Zeybek, yörede çok çeşitli sazlı-sözlü havalarıyla zengin folklor kaynağıdır. Oyunlar açık havada davul-zurna, davul-klarnet, kapalı yerlerde meydan sazı, darbuka eşliğinde oynanır
Denizli'de Şifalı Sular ve Kaplıcalar« Geri
Konumu UNESCO tarafından Dünya Miras Listesine alınan Pamukkale kaplıcaları il merkezine 18 km. uzaklıkta bulunan, eski Hierapolis kentinin bulunduğu alanda yer alır ve travertenleri oluşturan bu sular, bölgenin en önemli ve etkin özelliğidir. Pamukkale termal kaplıcası sisteminin bir kolu sayılan suyunun bileşimi, Pamukkale kaynağına benzeyen Karahayıt Kaplıcaları ise, Pamukkale’nin 5 km kuzeyinde, Karahayıt kasabasındadır.
Ulaşım Olanakları Denizli ili kara, demir ve havayolu ulaşımı olanaklarına sahiptir. Denizli iki ayrı kara yolu ile İzmir'e bağlanmıştır. Bunlardan biri Manisa üzerinden, diğeri Aydın üzerinden kurulan bağlantılardır. Denizli - Aydın - İzmir karayolunu izleyen demiryolu da kentin, Ege Bölgesi'nin en büyük kenti İzmir ile bağlantısını sağlamaktadır. Denizli'nin Ankara ile karayolu bağlantısı Afyon üzerinden, demiryolu bağlantısı ise Afyon - Kütahya - Eskişehir üzerinden kurulmuştur. Gar kent merkezindedir. Denizli ili Çardak ilçesinde, ilçe merkezine 5 km. uzaklıkta bir havaalanı bulunmaktadır. Havalimanı kent merkezine 65 km uzaktaki Çardak İlçesindedir.
Yükseklik Kaplıca alanı deniz seviyesinden yüksekliği 950 metredir.
İklim Özellikleri Denizli ili Ege Bölgesinde olmasına rağmen, Ege Bölgesinin iklimi tamamen görülmez. Kıyı kesimlerinden iç bölgelere geçit yerinde olduğundan az da olsa iç bölgelerin iklimi hissedilir. Ege Bölgesi ikliminden sıcaklık olarak biraz düşük farklılıklar görülebilir. Denizli'de dağlar genel olarak denize doğru dik olduğundan, denizden gelen rüzgarlara açık bulunmaktadır. Kışlar ilik ve yağışlı geçmektedir.
Aylar
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Ort. Açık Gün Sayısı
8 8 8 6 11 19 24 23 18 15 10 5
Ort. Bulutlu Gün Sayısı 1 15 17 18 17 11 7 9 1 13 15 17
Ort. Kapalı Gün Sayısı 7 5 6 5 2 1 - - 1 2 4 8
Ort. Sıcaklık 6 7 10 14 21 26 28 28 22 17 11 8
Nisbi Nem 7 69 65 63 56 47 45 49 54 60 67 73
Tedavi (Endikasyon) Özellikleri Radyoaktivitesi yüksek olan kaplıca suları, kalp, damar sertliği, yüksek tansiyon, romatizma-siyatik, deri sinir, lumbago, gibi hastalıklarla uyuz, sivilce, kaşıntı gibi deri hastalıklarına karşı tamamlayıcı tedavisinde olumlu etkileri görülmektedir. Ayrıca kaplıca suyunun tedavi özellikleri tesisler bünyesinde verilmiştir.
Termal Su Özellikleri Fiziksel Özellikler Berrak
Kimyasal Özellikler Kalsiyum Magnezyum Bikarbonatli, Florürlü sudur.
Fiziko Kimyasal Özellikler Ph: 5,83 - 6,02
Toplam Mineralizasyon 3176,9 mg/Lt
Sıcaklık 35 -100 ºC
Açıklama Travertenleri oluşturan karstik alanlardan çıkan suların bünyesindeki kireç çözeltisi, genellikle beyaz renkte ve pamuk balyalarını andıran kalker tüflerini, Pamukkale travertenlerini oluşturmaktadır.
KAPLICALAR
PAMUK KALE KAPLICASI
Denizli'ye 20 km. uzaklıkta, eski Hierapolis kentinin bulunduğu alandadır. Kars tik alanlardan çıkan suların bünyesindeki kireç çözeltisi buharlaşma ve sudaki karbondioksitin ayrışması sonucu çökelerek genellikle beyaz renkte ve pamuk balyalarını andıran kalker tüfleri Pamukkale travertenlerini oluşturmuştur. Kaplıca suları kalp, damar sertliği, tansiyon,romatizma, deri, göz, raşitizm, felç, sinir ve damar hastalıkları, ilik içildiğinde spazmlı midesele iyi gelmektedir. İdrar sokturucudur. Böbrek kum ver taslarında, idrar yolu iltihaplarında etkilidir. Damar iltihapları ve reyon hastalığının tedavisinde yararlıdır.
KARAHAYIT KAPLICALARI
Pamukkale'nin 5 km. kuzeyinde Karahayıt Kasabası'ndadır. Suyunun sıcaklığı Pamukkale'nin sularından daha fazla (42o,50o,56o), serbest karbondioksit oranı daha az, radyoaktivitesi yüksektir. Kalp, damar sertliği, yüksek tansiyon, romatizma, siyatik,deri ve sinir hastalıklarından bazılarına, limbo, uyuz, sivilce, kasıntı vb. hastalıklarda şifalıdır.
GÖLEMEZLİ ÇAMUR KAPLICASI
Denizli merkeze yakın idari olarak Akkor ilcesine bağlı Golemezli'de, termal olarak Pamuk kale sistemine uygun, sıcaklıkları 35o C ile 50o C arasında dört kaynak halindedir. Birisinde çamur banyosu yapılır. Deri hastalıkları tedavisinde etkilidir.
ÇİZMELİ (YENİCE) KAPLICASI
Buldan İlçesi'ne 16 km. uzaklıktaki Yenice kent sınırları içindedir. Tripolim antik kenti kalıntıları arasından gidilir. Sıcaklığı 35o M'dir. Bileşiminde hidrokarbonat, sülfat, sodyum, kalsiyum iyonları bulunur. Radyo aktivesi yüksektir. Romatizma, kalp, damar sertliği, deri hemoroit hastalıklarının tedavisinde faydalanılmaktadir.
BABACIK (KABAAĞAÇ) KAPLICASI
Tekke koy kaplıcasına 3 km. uzaklıktadır. Kükürtlü iki kaynaktan çıkar. Birisinin sıcaklığı 43o C, diğerinin sıcaklığı 62o M'dir. Karbondioksit bakımından zengindir
SARAYKÖY - TEKKE KÖY ILICASI
ilce merkezine uzaklığı 20 km. olup, Tekke koy yakınlarındadır. Suyunun sıcaklığı 80o C dir. Roma İmparatorluğu döneminden kalma hamamı, havuzu ve soyunma yerleri vardır. Romatizma, deri, kadın hastalıkları ve idrar yolu hastalıklarının tedavisinde kullanılır. Tekke koy kaplıcasına 500 m. uzaklıkta İnaltı Hamamı vardır. Bir mağaradan çıkar. Suyu kükürtlüdür.
ILICALAR
KAVAK BAŞI ILICASI
Pamukkale'ye 4 km. uzaklıktadır. Suyunun sıcaklığı 30o C dir. Deri hastalıklarının tedavisinde kullanılmaktadır.
KIZIL DERE ILICASI
Sarayköy'e 11 km. uzaklıkta, kızıl renkli kayalardan çıkar. Suları sodyum karbonatlı ve sodyum sülfatlıdır. Su sıcaklıkları 63o, 65o, 88oC'dir. Suları yorgunluğa ve romatizmaya iyi gelmektedir.
ORTAKÇI ILICASI
Sarayköy yakınında ikisi sıcak, birisi soğuk uç kaynaktan çıkar ve sularının sıcaklığı 47o, 50oC'dir. İçme ve banyo suyu olarak kullanılır. Romatizma ve sindirim hastalıklarına iyi gelmektedir.
YERALTI SU KAYNAKLARI
BULDAN MADEN SUYU
Buldan'a 2 km. uzakta 2 ayrı çeşmeden akmaktadır. Soğuk ve sıcak olarak dakikada 25 litre su çıkar. Suyun sıcaklık derecesi 19o C dir. Denizden yüksekliği 600 m. olan maden suyu, sindirim sistemi ve karaciğer işlevleri üzerinde olumlu etkiye sahiptir.
Yüzey sularının yer altına sızarak tabakalar arasındaki boşluklarda ya da geçirimsiz tabaka üstündeki geçirimli tabakada birikmesine yer Alpu suyu denir. Sızma olayı sonucu yer altında depolanan bu suların yer yüzüne kendiliğinden çıktığı yerlere ise kaynak denir. Kaynak suları kisin ilik, yazın soğuk olurlar. Vali Çeşmesi (Cankurtaran), Kocapınar (Honaz) Değirmenönü (Yeşilköy). Kestane Deresi ( Buldan, Gümüşsü, Işıklı), Gürpınar (Çivril), Güney Suyu Akgöz Pınarı (Işıklı), Göz adini taşıyan sular (Honaz), Kırkpınar (Kara hisar-Tavas) Daha 1960-1970 yılları arasında il merkezinde akmakta olan, Yenimahalle semtinde Akpınar (Eğitim Fak.Batisi), Benli Pınarı (Eğitim Fak.doğusu), Mutassıp Pınarı (Kıbrıs Şehitleri Cad.) ayrıca Kuşpınar, Başpınar (Askeri Gazinonun kuzeybatısı), Fındıksuyu (Camlık-Atış Poligonu arası), Kozpınar (Zeytin köy batısı) gibi kaynakların büyük bölümü kent içme suyu şebekesine alinmiş, bazıları az da olsa akışlarını sürdürmekte, piknik yeri olarak faydanılmaktadır. Bazı kaynak suları üzerinde de kültür balıkçılığı amacıyla tesisler kurulmuştur.
|
