Helenistik Uygarlık

Büyük İskender İmparatorluğu’nun parçalanıp Roma İmparatorluğu’nun yayılması arasındaki tarihî dönemde Makedonya, Anadolu, Bergama ve İskenderiye çevresinde gelişen uygarlığa verilen ad. MÖ 6. ve özellikle 5. yüzyıllarda altın çağını yaşayan eski Grek kültür ve uygarlığı önce iç savaşlar, 4. yüzyıl sonlarına doğru da İskender istilasıyla eski üstünlüğünü yitirmişti. MÖ 4. yüzyılın ikinci yarısında İskender’in fethettiği bu geniş bölge üzerinde yaşamış başka büyük uygarlıklar da vardı. Bunlar, Eski Anadolu, Mısır, Mezopotamya, Med ve Pers uygarlıklarıydı. İskender’in Ege’den götürdüğü uygarlıklarla Doğu’nun bu eski uygarlıkları kaynaşarak Helenistik uygarlığı oluşturdular. İskender’in ölümünde (MÖ 323) geniş imparatorluk, kumandanları arasında bölündü. Roma egemenliğine kadar bu Helenistik krallıklar içinde bu melez uygarlık da az çok değişik gelişmeler gösterdi. Bu dönemin en belirgin özelliklerini Bergama, Kapadokya, Paphlagonya, Likya, Kilikya ve İskenderiye kültürleri oluşturdu. Bergama ve İskenderiye kitaplıkları, çağımız için bile şaşırtıcı zenginlikteydi. Bu dönemde yapılarda, mezarlarda, her türlü süslemecilikte zenginlik ve görkem öne çıktı. Kültür ve edebiyat eski canlılığını aratmayacak bir düzeye ulaştı. Helenistik uygarlık salt Doğu’da kalmadı, Siraküza ve Roma’ya kadar batıya da yayıldı ve Roma İmparatorluğu, bu uygarlığın mirasçısı oldu.